Co robimy w Q?
Listopad 2019
PnWtŚrCzPtSbNd
« Paź Gru »
    123
45678910
11121314151617
18192021222324
252627282930

Kary i konsekwencje

Artykuł opublikowany na portalu egodziecka.pl



Z pewnością każdy rodzic zastanawiał się, co zrobić, gdy dziecko nie słucha, nie spełnia próśb, łamie ustalone zasady. Jak przemówić do dziecka, by więcej się tak nie zachowywało, jak mu wytłumaczyć, jaką karę zastosować? No właśnie, czy stosować kary?

Celem kary jest sprawienie przykrości drugiej osobie, aby w przyszłości zaniechała niepożądanego zachowania. Zakazujemy więc dzieciom robienia ulubionych czynności („Masz szlaban na granie na komputerze/oglądanie bajki.”), odbieramy przywileje („Dzisiaj idziesz spać o 20.”), zabieramy nagrody („W sobotę zamiast iść do zoo, zostaniesz w domu.”).

Często karzemy pod wpływem silnych, nieprzyjemnych emocji – złości, gniewu, bezsilności, a im silniejsze uczucia rodzica, tym dotkliwsza kara. Kary są często niejasne i niezrozumiałe dla dziecka, gdyż nie wynikają bezpośrednio z jego zachowania – uderzenie brata łopatką nie ma dla dziecka związku z zakazem oglądania ulubionej bajki. Czasami kary są odraczane, co jeszcze bardziej potęguje poczucie nierozumienia(„Jak wróci tata, to zobaczysz., „W domu się policzymy.).
 
Kary bywają skuteczne – dziecko zaprzestaje danego zachowania. Problem w tym, że zazwyczaj nie kieruje nim przekonanie, że nie należy tak postępować, tylko strach przed rodzicem, strach przed karą. Kary uczą więc dzieci, jak kombinować i jak nie dać się przyłapać rodzicowi. Wywołują u dzieci poczucie krzywdy, gniew, opór, chęć odwetu, poczucie bezwartościowości i strach. Czy takie właśnie uczucia chcemy wzbudzać w naszych dzieciach? Czy może chcielibyśmy, żeby zrozumiały, dlaczego nie podobało nam się ich określone zachowanie i jak powinny postępować w przyszłości?
 
Działaniem, które uczy dziecko, jak zadośćuczynić szkodzie i jak naprawić swoje postępowanie, jest konsekwencja. Konsekwencje są logicznym następstwem działania dziecka, jego naturalnym wynikiem. Pokazują dziecku, że jeśli złamie wcześniej ustalone zasady, powinno być przygotowane, że wiąże się to z pewną ceną – należy ponieść konsekwencje swojego zachowania. Konsekwencje uczą związków przyczynowo-skutkowych, odpowiedzialności za swoje zachowanie i podejmowania decyzji.
 
Możemy wyróżnić:

  • Konsekwencje naturalne, które naturalnie wynikają z zachowania dziecka, nie wymagają od rodziców zaangażowania, np. dziecko bawiło się balonem, niestety balon pękł. Konsekwencja naturalna: pękniętym balonem nie można się bawić.
  • Konsekwencje logiczne, które wynikają z wcześniej ustalonych zasad, reguł postępowania. Konsekwencje logiczne wskazują dziecku, w jaki sposób powinno się zachować. Dają one dziecku poczucie bezpieczeństwa, uczą odpowiedzialności za swoje zachowanie. Np.: dziecko nie posprzątało zabawek i chce oglądać bajkę. W domu panuje zasada, że sprzątamy zabawki, którymi się bawiliśmy przed oglądaniem telewizji. Konsekwencja logiczna – dziecko nie ogląda bajki, dopóki nie posprząta zabawek.

Ważne, aby konsekwencje były adekwatne zarówno do przewinienia, jak i do wieku oraz możliwości dziecka. Powinny występować od razu po niepożądanym zachowaniu tak, aby dziecko dostrzegało logiczny związek między zachowaniem a konsekwencją. Warto przypominać o konsekwencjach i uprzedzać dziecko przed ich zastosowaniem. Pomaga to dziecku uczyć się tego, jakie zachowania warto podejmować, a jakich nie.
 
Pamiętajmy, tylko za pomocą konsekwencji, a nie kar, możemy pokazać dziecku, jak należy postępować, co jest dobre, a co złe. „Konsekwencje wychowują, kary ranią”.
 
Autorka: Marta Matus Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju i Pomocy Q Zmianom

Bibliografia:

Faber Adele i Mazlish Elaine, Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały. Jak mówić, żeby dzieci do nas mówiły, Media Rodzina, Poznań, 1998.
Berendt Joanna, Sendor Magdalena, Dogadać się z dzieckiem. Coaching, empatia, rodzicielstwo, Co Ja Na To, Warszawa, 2013
Materiały programu „Dobry Rodzic – Dobry Start”, Fundacja Dzieci Niczyje.

powrót
 
Floating Facebook Widget